ชีววิทยาของคำว่า แก่นและกระพี้ ที่แตกต่างไปจากภาษาไทย

 'บทความชิ้นนี้มีแต่กระพี้ไม่มีแก่นเลย'

จากประโยคข้างต้น เคยสงสัยไหมว่า... แก่นกับกระพี้มันคืออะไร? ใช่ค่ะ ความหมายของมันในวิชาชีววิทยาไม่เหมือนกันกับในภาษาไทย        





หากใครเคยได้เรียนชีววิทยาในระดับมัธยมปลายก็คงจะจำกันได้ว่า เนื้อเยื่อถาวรเชิงซ้อนที่ลำเลียงน้ำและแร่ธาตุจากดินไปสู่เซลล์ต่าง ๆ ของพืชคือ Xylem ซึ่งประกอบด้วยเซลล์สำคัญ 4 ชนิด คือ Tracheid, Vessel member, fiber และ parenchyma 

โดยที่เจ้า Vessel member ซึ่งเป็นคำนามเอกพจน์นั้นเมื่อมันอยู่รวมกันจะเป็นท่อ(น้ำ)ที่เรียกว่า Vessel และถ้าใครจำกันได้กับในระบบไหลเวียนเลือด Blood vessel ก็คือท่อ(เลือด) นั่นหมายความว่า Vessel นั้นถูกตั้งขึ้นมาในลักษณะที่มันเป็นท่อ

แล้วเจ้าท่อนี้เกี่ยวข้องอะไรกับแก่นและกระพี้?

เพราะโครงสร้างลำต้นของต้นไม้ซึ่งถูกแบ่งคร่าว ๆ เป็น 3 ชั้นจากด้านนอกไปสู่ด้านใน คือ Epidermis, Cortex และ Stele นั้น เจ้าส่วนของ Xylem มันจะอยู่ชั้น Stele ที่อยู่ด้านในสุด 

เมื่อ Tracheid และ Vessel มีอายุมากขึ้นมันก็จะมีสารต่าง ๆ เข้ามาสะสมทำให้ xylem บางส่วนไม่สามารถลำเลียงน้ำอย่างที่เคยทำได้อีกต่อไป เรียกส่วนนี้ว่า "แก่นไม้(Heartwood)", และบางส่วนจะยังสามารถลำเลียงน้ำได้เรียกว่า "กระพี้ไม้(Sapwood)"


ที่มาของรูป charltonsgates.com

ทำไมแก่นอยู่ข้างใน กระพี้อยู่ข้างนอก?

เนื่องจากการเจริญเติบโตของ Xylem ในพืบใบเลี้ยงคู่เกิดจากโครงสร้างที่เรียกว่า Vascular cambium(บริเวณที่มีสีเขียวในรูปต่อไป) ซึ่งสร้างทั้งท่อลำเลียงน้ำ (Xylem) และท่อลำเลียงอาหาร (Phloem) ในขั้นทุติยภูมิ 

โดยที่โครงสร้างของ Xylem อยู่ฝั่งด้านในของลำต้น และ Phloem อยู่ทางด้านนอก เวลา Vascular cambium สร้าง Xylem ใหม่ขึ้นมา กลุ่ม Xylem ที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ก็จะอยู่ใกล้ Cambium มากกว่า ในขณะที่ส่วนที่เกิดมาก่อนหรือเก่ากว่าก็จะถูกดันเข้าไปข้างในมากขึ้น

การมีสารต่าง ๆ มาอุดตันในส่วนของ Tracheid และ Vessel มาก ๆ จนกลายเป็น "แก่น" ที่ไม่สามารถลำเลียงน้ำได้แล้วจึงอยู่ด้านใน และส่วนที่เป็น "กระพี้" ที่ยังมีการอุดตันไม่มากทำให้ยังคงสามารถลำเลียงน้ำได้อยู่ภายนอก (ตำแหน่งระหว่างแก่นกับCambium)

ที่มาของรูป coredifferences.com
ในความหมายภาษาไทย 
ในประโยค 'บทความชิ้นนี้มีแต่กระพี้ไม่มีแก่นเลย' อาจมีความหมายในเชิงที่ไม่ดีนัก เพราะคำว่า "แก่น" จะถูกใช้กับอะไรที่แน่นอน เป็นอะไรที่จริงหรือจีรังเสียมากกว่า ในขณะที่ "กระพี้" จะมีความหมายถึงอะไรที่ปลอม ไม่เที่ยงแท้ หรือไม่เป็นจริง

แต่ในทางชีววิทยานั้น 
"กระพี้" ไม่ใช่สิ่งที่ไม่ดีเลย เพราะมันเป็นส่วนของต้นไม้ที่ยังคงสามารถทำหน้าที่ของมัน คือการลำเลียงน้ำและแร่ธาตุ ทำให้ต้นไม้ต้นนั้นยังคงมีชีวิตต่อไปได้
เสริมจากตรงนี้


วงปี ก็คือส่วนของแก่นไม้ที่ถูกสร้างจาก Vascular cambium ในช่วงเวลาที่มีปริมาณน้ำในสิ่งแวดล้อมที่ต้นไม้อาศัยอยู่มากน้อยแตกต่างกัน (อดีตของ แก่น คือ Xylem ที่มีหน้าที่ลำเลียงน้ำและแร่ธาตุ)

ช่วงไหนที่มีน้ำมากสีของแก่นก็จะเจือจาง ช่วงไหนที่มีน้ำน้อยสีของแก่นก็จะเข้ม ทำให้มองเห็นเป็นวงปีซึ่งสามารถบอกเรื่องราวที่เคยเกิดขึ้นและอายุของต้นไม้ต้นนั้นได้ 

ความคิดเห็น

บทความที่ได้รับความนิยม