ข้อดีของการตัดสินเหมารวม อื้ม...มันก็มีอยู่นะ!

 เชื่อไหมว่า... ทุกอย่างมีข้อดีข้อเสีย
การตัดสินแบบเหมารวม หรือ Stereotype ก็เช่นกัน
มันก็มีข้อดีนะ !

วันนี้ฉันไปเจอบอร์ดพูดคุยที่หนึ่งถามว่า...
ระหว่างผู้ชายกับผู้หญิง ฝั่งไหนที่เข้าใจยากมากกว่ากัน?

พอเห็นปุ๊บก็เอ้อ...
โอเคว่า เบื้องต้นเราก็รู้กันอยู่แล้วล่ะว่า
การตัดสินพฤติกรรมคนด้วยเพศ มันคือการเหมารวม
เพราะมันเป็นการตัดสินอย่างรวดเร็ว ประหยัดพลังงาน(อันนี้ก็เป็นข้อดี)
และมีโอกาสตอบถูกอยู่ไม่มากก็น้อย

แต่จะว่าไป เราก็เคยเรียนรู้ "ข้อดี" ของการเหมารวม
หรือข้อดีของการตัดสินอย่างรวดเร็วแบบนั้น
อย่างน้อยก็ 4 กรณี กล่าวคือ...

1. การเขียนซีรีส์/ละคร/นิยาย/...

ที่จะมีการใช้ประโยชน์จากการใช้สัญลักษณ์ที่เมื่อใช้ปุ๊บ คนส่วนใหญ่จะคิดไปแบบนั้น หรือการวางคาแรกเตอร์ตัวละครแบบแบน (Flat character) เพื่อจงใจให้ผู้ดู/ผู้อ่านคิดเช่นนั้นแล้วค่อยมาให้ข้อมูลเพิ่มให้เกิดอาการ เฮ้ย! มันไม่ได้เป็นอย่างนั้นนี่นา หรือใช้กับตัวละครที่ไม่มีบทบาทสำคัญ เช่น

  • ผู้คิดร้าย เช่น โจร มักมีรูปร่างหน้าตาที่โหดร้าย
  • ตัวละครที่ใส่เสื้อผ้าขาดวิ่น ไม่สะอาดสะอ้าน เป็นคนที่ไม่มีเงิน
  • คนใส่แว่น มีสิ่งซ่อนเร้นบางอย่าง/คงแก่เรียน
  • นักบวชเป็นคนดี
  • เป็นต้น

2. กลไกต่อต้านหรือทำลายสิ่งแปลกปลอมแบบไม่จำเพาะของระบบภูมิคุ้มกัน หรือยาฆ่าเชื้อแบบ Broad spectrum

ที่จะเข้าไปกำจัดสิ่งแปลกปลอมหรือเชื้อแบบเหมารวมไปเลย จะดีจะร้ายฉันก็ฆ่าเรียบอย่างรวดเร็ว

3. การหากลุ่มลูกค้าเพื่อทำการโฆษณา

เชื่อว่า ใครที่เคยทำผลิตภัณฑ์หรือเป็นเจ้าของสินค้าอะไรก็คงเคยผ่านกระบวนการนี้มาก่อน -> การจินตนาการว่า  

  • ลูกค้าของเราน่าจะมีพฤติกรรมอย่างไร 
  • ลูกค้าของเราน่าจะเป็นใคร อายุ เท่าไหร่ เพศไหน ทำอาชีพอะไร อาศัยอยู่จังหวัดไหน สถานะภาพสมรสเป็นอย่างไร มีลูกไหม จบการศึกษาอะไร

และแน่นอนว่า หากเราขายสินค้าราคาสูงเราก็คงต้องคิดไปก่อนว่า - ลูกค้าของเราน่าจะประกอบอาชีพที่รายได้ดี - เป็นคนที่มีสินค้าราคาแพงชิ้นอื่นในการครอบครอง - แต่งตัวดีมีแบรนด์เนมประดับ - ขับรถ Supercar เพื่อโอกาสในการเข้าใจและเข้าถึงลูกค้าได้มากกว่ามองว่าลูกค้าของเราใส่เสื้อผ้า/รองเท้าแตะแบรนด์ธรรมดา หรือนั่งรถโดยสารประจำทาง ถึงแม้เราจะรู้อยู่แก่ใจว่า...มันมีโอกาสที่จะไม่เป็นแบบนั้น

4. คัดกรองคน

4.1 คัดกรองคนเข้าประเทศ ฉันเคยได้ยินมาว่า 'ตำรวจตรวจพลเข้าเมืองบางประเทศ จะสุ่มเรียกผู้ที่มี Place of birth ใน Passport จากบางจังหวัดของประเทศไทยมากเป็นพิเศษ' เพราะได้ข้อมูลมาว่า ผู้มีบ้านเกิดที่จังหวัดนั้น ๆ มีโอกาสตั้งใจมาเป็นผีน้อยสูง

4.2 คัดกรองคนไปให้บริการ เคยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาถามฉันว่า ยูขายตัวไหม?

4.3 คัดกรองคนเข้าทำงาน อันนี้ฉันเองก็เคยได้รับการมอบหมายให้รับสมัครงานโดยกำหนดคุณสมบัติเพศชาย เพราะเป็นงานที่เน้นการใช้แรงกาย*ซึ่งโดยกายภาพผู้ชายจะใช้แรงได้ดีกว่าผู้หญิง

4.4 การคัดกรองคน(เหยื่อ)ของมิจฉาชีพ ส่วนใหญ่จะมุ่งเป้าไปที่เพศหญิง เพราะโดยกายภาพ*ผู้หญิงจะสู้แรงผู้ชายไม่ได้ 

*อันนี้ฉันคิดว่า การตัดสินทางด้านกายภาพมีโอกาสได้รับผลที่ถูกต้องมากกว่าการเหมารวมทางด้านความคิดหรือจิตใจ


จริง ๆ ก็ยังมีการใช้ข้อดีของการเลือกมองแบบนี้ เช่น บางงานที่กำหนดคุณสมบัติ Candidate ว่า 'โสด' เพราะความเชื่อที่ว่า คนโสดน่าจะมีภาระจากครอบครัวอันอาจกระทบต่อการทำงานน้อยกว่าผู้ที่มีสถานภาพสมรส

ตัวอย่าง 4 ข้อนี้ ในข้อ 4 (ยกเว้นมิจฉาชีพที่ไม่สนใจเรื่องความถูกต้องอยู่แล้ว) อาจมีข้อโต้แย้งว่าไม่เหมาะสมและ/หรืออาจเปลี่ยนแปลงไปในอนาคต แต่สำหรับข้อที่ 1 - 3 ฉันคิดว่า คงจะใช้ประโยชน์ในการเลือกมองแบบนี้ไปอีกนาน

แล้วคุณล่ะคะ...มีความคิดเห็นเช่นไร?

และ/หรือมีอะไรเป็นข้อที่ 5 มาแชร์กันรึเปล่า?

ความคิดเห็น

บทความที่ได้รับความนิยม